Beoordeling De herinnerde soldaat Anjet Daanje

John

Het verhaal is in de derde persoon enkelvoud geschreven en in het begin komt de schrijfstijl heel vreemd over en die lange samengestelde zinnen verbonden met het woordje EN in plaats van een punt of komma, dat heeft mij – in het begin van het boek – er diverse keren toe moeten brengen om “het bijltje er niet bij neer te gooien”, maar ik heb het ook niet gedaan en gelukkig maar!
Deze schrijfwijze heeft een bepaald effect; je voelt wat Noen/Amand/Louis voelt en wat hij denkt en wat zijn demonen zijn, en hij wordt daardoor psychologisch zeer realistisch uitgediept, je kruipt onder zijn huid en je kunt je inleven in zijn gedachten- en ervaringswereld. Het boek deed me soms denken aan “Hersenschimmen” van Bernlef.
De verhaallijn bleef daarnaast boeiend en de uitkomst van het verhaal zet je tot nadenken. Maar hoe nu verder? Het eindigt met een cliffhanger.
Het boek, haar schrijfwijze en haar verhaallijn, is een kunstwerk.

Het krijgt van mij een 8 

Peter 

Het decor is Vlaanderen na de Eerste Wereldoorlog met haar vele oorlogsweduwen en vermiste militairen, waarbij de weduwen de Dood tarten en naar hun vermiste geliefden blijven zoeken, vaak tegen beter weten in, maar lang, jarenlang. Anjet Daanje, de auteur, laat de lezer op indringende wijze hiermee kennismaken: je kijkt in de hoofden van betrokkenen en je ziet – herkenbare – gedachtenspinsels aan je voorbij drijven alsof je het zelf bent.

En er is een match.  Julienne Coppens vindt haar man Amand terug in een gesticht, hij is zijn geheugen verloren en weet niets meer van zijn leven voor 1918. Alle gebeurtenissen is hij kwijt en daarmee ook zijn identiteit. Ze hebben twee kinderen, Gust en Roos, zijn getrouwd maar niet vertrouwd met elkaar. Het proces om vertrouwd met elkaar te geraken verloopt onwennig in het begin waarbij Amand zijn best doet aan haar verwachtingen te voldoen en Julienne van hem de man probeert te maken die hij zich niet herinnert. Dan bloeit een heftige liefde op tussen hen, die doorsneden wordt door diep wantrouwen, achterdocht, razend helse buien en vluchtgedrag, op een staccato-achtige wijze beschreven door het gebruik van het woordje ‘en’ om zo ellenlange zinnen te maken waarbij alle gebeurtenissen en gedachten achter elkaar worden geplaatst en als een rijdende goederentrein de lezer in trance brengen door het ritmische gebonk over de wissels, het hele boek door.

Dan krijgt Amand heftige nachtmerries waarin de oorlog herbeleefd wordt en waarin hij – paradoxaal – lijkt te genieten van de macht die hij kan uitoefenen door met zijn machinegeweer dood en verderf te kunnen zaaien bij de vijand. Steeds vaker krijgt hij steeds langere uitvalsverschijnselen, waarbij een vorm van dissociatieve identiteitsstoornis optreedt: hij is iemand anders, een alter ego die zich andere gebeurtenissen herinnert, iemand anders is.

De worstelingen die Amand met zichzelf en met Julienne doormaakt zijn zeer empathisch getekend door Anjet Daanje. Het verleden kun je niet veranderen, je

Een prachtboek dat ik waardeer met een n e g e n, ondanks de vraag die bij mij blijft hangen: hoe kon Julienne het kenmerk weten van de afdruk van een ‘paardenhoef’ op zijn slaap onder zijn haar?

Arie v. R.

Om maar te beginnen: ik vind het een heel goed boek. Hoewel ik niet stond te trappelen om er aan te beginnen, werd ik al vanaf de eerste bladzijden meegenomen in het verhaal. De wijze waarop het boek is geschreven, is zodanig dat je echt wordt meegenomen in de emoties, twijfels, lief en leed en vooral  ook de dromen /nachtmerries en angsten van de soldaat. Echt bijzonder goed bedacht. Je zit echt in het hoofd van Armand.   Julienne, zijn “vrouw”, blijft in het verhaal  mysterieus. Waarom heeft ze na vijf jaar juist Armand als de vermiste echtgenoot uitgekozen? De onderhuurster en tevens haar vriendin, wist dat het niet klopte en zij bracht je als lezer al in een vroeg stadium  aan het twijfelen over wie Armand nu echt was. Enfin, ik vond het bijzonder qua inhoud, knap geschreven en ook meeslepend.  Toch ook wel wat kritiek:  de eerst helft was wel erg traag met ook heel veel keer dezelfde beschrijvingen. Ik snap dat het nodig was om het trage proces te illustreren, maar op een gegeven moment krijg je genoeg van het naar het privaat gaan, het aanmaken van de kachel, het om de beurt wassen met hetzelfde sop, weer foto’s maken, enz, enz. Wat dat betreft, gebeurde er in het laatste stuk van het boek ( laatste 200 bladzijden0 duidelijk meer.. Al met al voor mij toch wel een dikke 8

René

Ik vond het een fantastisch boek! Wel wat aan de dikke kant, dus het duurde even voordat ik het uit had. Het was ook even wennen aan de schrijfstijl, maar toen ik daaraan gewend was: een genot om te lezen. Je wordt door de schrijfstijl helemaal meegenomen in de gedachtewereld van Amand. Ook indringende beschrijvingen van wat zich aan het front en in de loopgraven afspeelde aan verschrikkingen. En de impact van de oorlog daarna. Oorlog is natuurlijk altijd iets waanzinnigs, maar als je leest over de Eerste Wereldoorlog, dan wordt dat nog extra versterkt. Waanzin ten top (lees er ook Geert Mak, ‘In Europa’ maar op na).

Schrijfster was mij geheel onbekend, maar nu niet meer.

Met dank aan Arie van der H.voor zijn keuze om dit boek te lezen!

Waardering voor het boek 8,5

Ed

Volgens verschillende recensenten een groots werk, en een zéér zéér goede roman.

Dan krijgen wij het dus als lezer nog erg moeilijk om nog betere boeken te lezen dan dit boek. Ik wil niet zeggen dan het echt slecht was maar ja. Het gebeuren zal heus wel eens voorgekomen zijn. Maar er waren zoveel dingen in dit boek waar ik mijn bedenkingen bij had. In het eerste deel van het boek schrijft Anjet dat Julienne hippe kleding droeg. we zijn wel in 1924 en volgens mij droeg daar niemand HIPPE kleding.

Later lees ik dat hij met de brandende lamp de hooiberg in gaat. Lijkt mij niet verstandig.

De schrijfster de Boer is duidelijk geen dochter van een boer. Maar wat mij nog het meest irriteerde was het gebruik van het woordje EN. Het boek begint met pagina 6, op  die pagina wordt het woordje maar liefst 35 keer gebruikt. En daar is het niet mee gestopt.

Het laatste deel van het boek wanneer hij terug gaat naar Duitsland was nog wel aardig om te lezen. Verder vond ik het meer een opstel door het vele gebruik van het woordje en.  Was blij dat ik het uit had.

Voor de puntenwaardering kom ik niet verder dan een 6. Hopelijk is het volgende boek een stuk beter.

Arie van der H.

Ik heb het boek met veel plezier gelezen. Omvangrijk, maar het heeft me geen moment verveeld. Het was niet altijd gemakkelijk te lezen doordat zinnen vaak erg lang waren en verbonden waren door het woordje ‘en’. Dat woordje komt dan ook ontelbare keren voor. Maar vaak waren er ook mooie zinnen die diepgang brachten in het verhaal, waardoor je de onmacht en vertwijfeling van de beschreven personen (Julie en Amand) goed kon meevoelen. Ik begreep dat het het eerste boek is van Anjet Daanje en dat ze het uit haar pen heeft laten stromen. Ik vind dat erg knap.

Op verschillende momenten deed het me ook denken aan het boek Oblomov van Ivan Gontsjarov (beperkt aantal mensen, speelt op beperkt terrein en psychologische verdieping). 

Voor mij was het slotstuk verrassend.

Mijn cijfer is een 7 1/2.

Eric

Ik had nog nooit van deze schrijfster gehoord en gezien de titel en het onderwerp dacht ik in eerste instantie dat het in het “Belgische”  zou moeten zoeken …….het bleek dus totaal aan de andere kant van ons taalgebied te liggen, nl het uiterste Noorden, zo werd ik al verrast voordat ik een letter van dit boek gelezen had.  De eerste 100 bladzijden dacht ik wat een vreemd boek, wat een lange zinnen en dan dat “en” woord, kom ik hier wel doorheen. Ik heb het even terzijde gelegd, maar toch weer opgepakt (ik wilde me niet laten kennen). Ik heb doorgezet en na nog 100 bladzijden begon het me toch te boeien en heb ik het met plezier uitgelezen. Een knap in elkaar gezet boek, waar ik toch wel enig doorzettingsvermogen voor nodig had. Als cijfer wil ik het een 7,5 geven.

De titel alleen al, het kan over de hoofdpersoon gaan, maar ook over de soldaat in het algemeen. Ook het leven wat ze hebben met de ups en downs, tijden van ware liefde , maar ook van echte dieptepunten. En dan dat zinnetje wat op een gegeven moment door Julienne wordt uitgesproken: ” Wie zegt, fluistert ze, dat het voor altijd zo moet zijn zoals het was, als alleen zij tweeën er van weten”. En ook het einde van het boek, nadat de hoofdpersoon een verre reis naar het “naoorlogse” Duitsland heeft gemaakt om zijn vrouw te spreken, wat een vreselijk land moet het toen geweest zijn met de hyper inflatie en de rechteloosheid………..En de beslissing die hij n.a.v. dit bezoek neemt en de vragen die het oproept bij de lezer: Is de liefde een leugen waard”? Ik merk in dit kleine stukje dat ik de schrijfstijl van de auteur al aan het overnemen ben….

Pierre

De eerste wereldoorlog speelde zich niet af in Nederland. Waarschijnlijk is dat gegeven ook de reden dat de Grote Oorlog lange tijd niet zoveel ruimte kreeg in onze lessen geschiedenis. De laatste jaren echter is er duidelijk sprake van meer aandacht voor Veertien-Achttien. Want, die oorlog vlak over onze grens liet natuurlijk ook in Nederland sporen achter.
Een aantal jaren geleden bezorgde ik bij Ed een beduimeld boekje met de titel Dagboek van een Roosendaler (Uit bange oorlogsdagen 1914-1915). Ed wist van dit persoonlijke verslag over plaatselijke gebeurtenissen kort vóór en tijdens de eerste wereldoorlog een mooi gedrukte werkje te maken voor onze leesclub.
Nu, jaren later lezen wij in onze leesclub De herinnerde soldaat, een bijzondere roman. Dit dikke boek (536 pagina’s) vertelt over Noen Merckem in het Kortrijk van een eeuw geleden. Hij is als soldaat gevonden achter het Belgische front, niet gewond, maar verward, niet aanspreekbaar en bezit geen herinneringen aan het leven dat hij daarvoor heeft geleid.

Dan verschijnt er een vrouw die in hem haar echtgenoot herkent: Amand Coppens, 35 jaar oud en eind 1917 vermist geraakt. Alles klopt en acht jaar nadat ze haar man ten strijde heeft zien vertrekken, kan Julienne hem eindelijk weer mee naar huis nemen. Hierna wordt de lezer door de schrijfster Anjet Daanje geconfronteerd met een opeenvolging van gebeurtenissen die tezamen de weerzinwekkende kanten van oorlog en de nasleep daarvan beschrijft. Anjet biedt de lezer zicht op de gedachten- en ervaringswereld van een persoon die met alle trauma’s WO I heeft overleefd. Voor dit onderwerpskeuze geef ik de auteur graag een 8.

In de gehele roman blijft het perspectief bij Amand, waardoor de lezer zich in kan leven in zijn wereld. De auteur heeft hier niet gekozen voor het ik-perspectief, maar voor de derde persoon enkelvoud.  Om de herhalingen – ook die van de dagelijkse rituelen – te benadrukken worden lange, samengestelde zinnen en het veelvuldige gebruik van het woordje ‘en’ gebruikt. Zelfs de meeste alinea’s beginnen hiermee.  De gedachte achter dit alles is natuurlijk de lezer dichtbij gevoelens en gedachten van de hoofdpersoon te brengen. Deze stijl zat voor mij het lezen van dit verhaal echter behoorlijk in de weg. Gaandeweg het verhaal ging de gekozen schrijfwijze mij steeds meer irriteren, waardoor de roman op basis van stilistische kenmerken voor mij niet hoger scoorde dan een 5.

Het boek De herinnerde soldaat krijgt van mij daarmee het gemiddelde cijfer 6,5. Ik heb (dat moet ik tot mijn spijt vaststellen) de roman niet met plezier gelezen.